เสด็จทอดพระเนตรมอญรำผี ปากลัด ๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๗๓

พ.ศ. ๒๔๗๓

ความยาว : ๑๒ นาที ฟิล์ม ๑๖ มม. / ขาว-ดำ / เงียบ

ถ่ายภาพ : พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว 

          พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ ทรงเป็นพระเจ้าแผ่นดินที่โปรดภาพยนตร์ นอกจากโปรดทอดพระเนตรภาพยนตร์แบบแฟนภาพยนตร์แล้ว ยังทรงเป็นนักถ่ายภาพยนตร์สมัครเล่นที่สำคัญ เพราะทรงเป็นพระเจ้าแผ่นดินนักถ่ายภาพยนตร์ที่มีไม่มากนัก การถ่ายภาพยนตร์สมัครเล่นเป็นพระราชนิยมที่มีเจ้านายและขุนนางตลอดจนราษฎรพากันนิยมมากขึ้น จนโปรดให้จัดตั้งสมาคมภาพยนตร์สมัครเล่นแห่งสยามขึ้นในพระบรมราชูปถัมภ์ เพื่อส่งเสริมการเล่นถ่ายภาพยนตร์ของสยามให้ก้าวหน้า

          พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ ทรงถ่ายภาพยนตร์ส่วนพระองค์ตั้งแต่เสด็จขึ้นเสวยราชย์ จนถึงวันเสด็จสวรรคต มีหลักฐานว่า ได้ทรงถ่ายภาพยนตร์ขนาด ๑๖ มม. ซึ่งมีการตัดต่อรวมเป็นม้วนขนาดประมาณม้วนละ ๔๐๐ ฟุต เป็นจำนวนประมาณ ๕๐๐ ม้วน และหลงเหลือมาถึงปัจจุบันเพียงประมาณร้อยม้วนเศษ ซึ่งหอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ได้อนุรักษ์และเก็บรักษาไว้

          ในบรรดาฟิล์มภาพยนตร์ส่วนพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ กว่าร้อยม้วนที่เหลืออยู่ “มอญรำผี” เป็นผลงานฝีพระหัตถ์ทรงถ่ายที่โดดเด่นที่สุดม้วนหนึ่ง ในฐานะภาพยนตร์บันทึกพิธีกรรมและวิถีความเชื่อของชนชาติมอญ   

          เหตุการณ์ในภาพยนตร์เกิดขึ้นที่ปากลัด  สมุทรปราการ ในปี พ.ศ. ๒๔๗๓ สันนิษฐานว่า คงจะทรงทราบว่าจะมีพิธีกรรมนี้ จึงมีหมายกำหนดที่จะเสด็จไปทรงถ่ายภาพยนตร์ มีการเตรียมการโดยเจ้าพนักงานในราชสำนัก ที่จะทรงถ่ายภาพยนตร์อย่างพร้อมมูล ช่วงแรกของภาพยนตร์เป็นบันทึกการเสด็จพระราชดำเนินจากปากน้ำไปยังปากลัด ช่วงนี้จะเห็นพระเจ้าอยู่หัว พระราชินีและเจ้านาย ขุนนางที่ตามเสด็จ แสดงว่าโปรดให้ข้าราชสำนักเป็นผู้ถ่าย  แต่เมื่อถึงพิธีกรรม พระเจ้าอยู่หัวจะทรงถ่ายด้วยฝีพระหัตถ์เองตลอด 

          เหตุการณ์นี้ น่าจะเป็นงานใหญ่ของพิธีกรรมรำผีที่ชาวมอญปากลัด จัดถวายให้ทอดพระเนตรและบันทึกเป็นภาพยนตร์ไว้ และปรากฏว่าทรงบันทึกไว้อย่างละเอียด เหมือนจะให้เก็บรักษาไว้เป็นหลักฐานสำหรับการศึกษาเรียนรู้ ภาพยนตร์ม้วนนี้ จึงมิได้สำคัญเพียงเพราะถ่ายโดยพระเจ้าแผ่นดินเท่านั้น แต่ยังเพราะมันเป็นหลักฐานทางชาติพันธุ์ ทางมานุษยวิทยา ทางขนบประเพณี และนอกจากนี้ ยังมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เพราะกาลเวลาผ่านไปถึงแปดสิบปีเศษแล้ว


มรดกภาพยนตร์ของชาติ

ดูทั้งหมด

เลือดชาวนา (เศษที่เหลืออยู่)

พี่น้องตระกูลวสุวัต เป็นกลุ่มบุคคลที่สำคัญที่สุดกลุ่มหนึ่งในหน้าในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ไทย พวกเขาเป็นผู้เริ่มต้นนับหนึ่งให้แก่วงการหนังไทย ด้วยการสร้า...

อ่านรายละเอียด

ทะเลรัก

ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์) เป็นบุคคลสำคัญคนหนึ่งของไทยที่มีความสามารถในหลายด้าน ทั้งการเขียนนวนิยาย บทละคร สารคดี แต่งเพลง ซึ่งงานสำคัญของท่า...

อ่านรายละเอียด

เพลงของข้าว THE SONG OF RICE

วันแรกฉาย                  ๒๒ มกราคม ๒๕๕๘ความยาว               &nbs...

อ่านรายละเอียด

วังพิกุล VILLAGE OF HOPE

วันแรกฉาย                  ๘ พฤษภาคม ๒๕๕๗ความยาว               ...

อ่านรายละเอียด