ในวาระครบรอบ 50 ปี เหตุการณ์สังหารหมู่ 6 ตุลาคม 2519 กรณีทางการเมืองที่สำคัญและรุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ หอภาพยนตร์ได้จัดโปรแกรมภาพยนตร์ 2 ชุด เพื่อร่วมรำลึกและศึกษาถึงการเกิดขึ้นของฝันร้ายที่ยังคงหลอกหลอนและเป็นบาดแผลฝังลึกอยู่ในสังคมไทย 

โปรแกรมแรก “2519/2520” ที่เริ่มต้นตั้งแต่เดือนกันยายน เป็นการทดลองพาผู้ชมย้อนกลับไปอยู่ ณ ช่วงเวลาดังกล่าว ผ่านภาพยนตร์ไทยที่เข้าฉายในปี 2519 และ 2520 ก่อนและหลังการนองเลือดจะอุบัติขึ้น แม้ผลงานเหล่านี้อาจไม่ได้บอกเล่าหรือเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์โดยตรง แต่ก็นับเป็นเครื่องมือสำคัญในการอ่านกระแสความคิดของสังคม และตรวจวัดอุณหภูมิบ้านเมืองที่กำลังปะทุขึ้นอย่างดุเดือด

ก่อนเกิด 6 ตุลา สังคมไทยกำลังแบ่งเป็น 2 ขั้ว ท่ามกลางโลกที่ปกคลุมด้วยสงครามเย็น ขั้วหนึ่งคือฝ่ายซ้ายหรือฝ่ายก้าวหน้า นำโดยนักศึกษา แรงงาน และเกษตรกร ซึ่งเดินหน้าเคลื่อนไหวเรียกร้องการปฏิรูป ต่อเนื่องจากการโค่นล้มอำนาจเผด็จการได้ในวันที่ 14 ตุลาคม 2516 ในขณะที่อีกขั้วหนึ่งคือฝ่ายอนุรักษนิยมหรือฝ่ายขวา ซึ่งกำลังหวาดกลัวความเปลี่ยนแปลง และพรั่นพรึงต่อสถานการณ์ในประเทศเพื่อนบ้านที่ทยอยถูกยึดโดยพรรคคอมมิวนิสต์

การต่อสู้แบบ “ขวาพิฆาตซ้าย” ที่เข้มข้นมาตั้งแต่ปี 2518  ส่งผลสำคัญให้เกิดหนังบู๊ที่เน้นความรุนแรงเพิ่มมากขึ้นต่อเนื่องมาถึงปี 2519 ส่วนหนึ่งคือหนังต่อต้านคอมมิวนิสต์ ในโปรแกรมนี้มี เสาร์ 5 (เข้าฉาย 31 ก.ค. 19) ซึ่งเป็นเรื่องที่ได้รับความนิยมมากที่สุดมาเป็นตัวแทน อีกส่วนหนึ่งคือหนังแนวปราบอิทธิพลเถื่อนในชนบท เรื่องหนึ่งที่โดดเด่นคือ 3 นักสู้ผู้ยิ่งใหญ่ (เข้าฉาย 10 ส.ค. 19) ที่สอดแทรกฉากการปลุกระดมคนงานไว้ในเรื่อง

อุดมการณ์สำคัญที่ถูกปลูกฝังจากรัฐในตอนนั้น คือการปกป้องสถาบันหลักของชาติ เมื่อย้อนมองหนังที่มีเนื้อหาปลุกใจรักชาติ เรื่องที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในปีนั้นคือ ขุนศึก (เข้าฉาย 24 เม.ย. 19) ผลงานรางวัลตุ๊กตาทอง สาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยม และเป็นตัวแทนไปจัดฉายในมหกรรมภาพยนตร์เอเชียแปซิฟิก ในขณะที่ แผ่นดินของเรา (เข้าฉาย 4 มิ.ย. 19) ซึ่งดัดแปลงมาจากนวนิยายของ มาลัย ชูพินิจ ก็ขับเน้นอุดมคติความรักในแผ่นดินและคุณค่าของจารีต โดยเฉพาะการอัญเชิญเพลงพระราชนิพนธ์ “แผ่นดินของเรา” ซึ่งเกิดขึ้นภายหลังบทประพันธ์และไม่มีความเกี่ยวข้องกัน มาเป็นเพลงเอกของเรื่อง ทั้งยังเป็นภาพยนตร์ที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 เสด็จทอดพระเนตรในรอบปฐมทัศน์ 

เหยื่อที่ถูกเข่นฆ่าส่วนใหญ่ในเหตุการณ์ 6 ตุลาคม คือนิสิตนักศึกษา หากจะลองเพ่งดูว่า ภาพคนหนุ่มสาวถูกถ่ายทอดอย่างไร ในภาพยนตร์ไทยช่วงคาบเกี่ยวกันนั้น เทวดาเดินดิน (เข้าฉาย 4 ก.ย. 19) เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่น่าวิเคราะห์ เมื่อภาพยนตร์ได้วิพากษ์ภาวะเสรีภาพเบ่งบานของวัยรุ่น และคาดเดาอนาคตอันใกล้ว่าจะทำให้เกิดความวุ่นวาย เพราะฉากหลังในหนังถูกระบุเป็นปี 2520 โดยที่ไม่คาดคิดว่าจะมีการสังหารหมู่คนหนุ่มสาวเกิดขึ้นในอีกไม่นานหลังหนังเข้าฉาย

อีกเรื่องคือ วัยอลวน หนังวัยรุ่นไทยที่ไม่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการเมือง และได้รับความนิยมเป็นปรากฏการณ์ ใบปิดเวอร์ชันหนึ่งของหนังมีคำโปรยว่า “พาคุณไปบันเทิงกับมุมพิศดารของวัยรุ่นที่วัยรุ่นบางคนนึกไม่ถึง (สนุกกว่าปลุกระดมแยะเชียวคุณ)” หนังเริ่มฉายรอบมิดไนต์ หรือรอบพิเศษในสมัยนั้น ตั้งแต่วันที่ 19 กันยายน ซึ่งบังเอิญตรงกับวันที่ จอมพล ถนอม กิตติขจร อดีตนายกรัฐมนตรีที่เคยถูกขับไล่ เดินทางกลับประเทศ จนเป็นจุดเริ่มต้นให้เกิดการชุมนุมต่อต้าน และนำไปสู่เหตุฆาตกรรมวัยรุ่นจำนวนมากในโลกแห่งความจริงที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพียงวันเดียวก่อนที่ วัยอลวน ซึ่งมีบางฉากถ่ายทำที่ธรรมศาสตร์ จะเข้าฉายจริงในรอบปฐมทัศน์วันที่ 7 ตุลาคม

ล่วงมาถึงปี 2520 สิงห์สำออย (เข้าฉาย 12 ก.พ. 20) และ เก้ายอด (เข้าฉาย 17 ก.พ. 20) เป็นตัวแทนของหนังไทยที่ยังคงสร้างภาพลักษณ์เชิงลบแก่ฝ่ายซ้ายอย่างเข้มข้น เรื่องแรกเสียดสีล้อเลียนในคราบของหนังบันเทิงครบรส ส่วนเรื่องหลังนำเสนออย่างเปิดเผยว่าขบวนการนักศึกษานั้นถูกยุยงส่งเสริมโดยองค์กรก่อการร้าย ทั้งยังแทรกภาพความรุนแรงในวันที่ 6 ตุลาคม ให้เห็นอย่างชัดเจน ต่อด้วย หนักแผ่นดิน (เข้าฉาย 1 ก.ค. 20) ที่ถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่สุดของภาพยนตร์อุดมการณ์ขวาจัด ท่ามกลางกระแสอนุรักษนิยมของชาติที่พุ่งสูงขึ้นจนสุดโต่ง 

ปิดท้ายด้วย แผลเก่า (เข้าฉาย 24 ธ.ค. 20) ผลงานที่ตั้งใจสำแดงความเป็นไทย และประสบความสำเร็จอย่างสูง ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า ภายหลังวิกฤตทางการเมืองที่สะสมมาจนตึงเครียด ผู้ชมอาจกำลังโหยหาความสงบร่มรื่นในวิถีชีวิตอันเรียบง่าย จนภาพยนตร์แนวถวิลหาอดีตแบบนี้ได้กลายเป็นที่นิยมในปีต่อ ๆ มา